Van varkens tot lama’s: natuurlijke bestrijding van invasieve planten

Het groen snoeien, het gras maaien en het strand schoonhouden: Lammert Buist zorgt dat alles op en rond het Paterswoldsemeer er netjes bijstaat. Hij werkt als medewerker onderhoud en toezicht bij het Meerschap Paterswolde. Sinds drie jaar doet Lammert het groenonderhoud niet meer alleen. Hij krijgt hulp van varkens, schapen, paarden en zelfs lama’s!

Rondom het Paterswoldsemeer en op de eilanden erin groeien verschillende invasieve planten. Dat zijn planten die van nature niet in Nederland voorkomen, zoals de reuzenberenklauw en de Japanse duizendknoop. “Die exoten groeien heel explosief. Ze zijn lastig om onder controle te houden en ze overwoekeren andere plantensoorten”, zegt Lammert. “De diversiteit neemt daardoor af en dat wil je niet.”

Reuzenberenklauw voor de varkens

Het bestrijden van invasieve planten kan op verschillende manieren: door regelmatig te maaien en de planten af te voeren, door de planten te verbranden of door gif te gebruiken. In het Paterswoldsemeer-gebied wordt geen gif gebruikt. Lammert hanteert enkel natuurlijke manieren en begon in 2021 met de inzet van varkens. “Ze staan op twee percelen: voor de Meerschapsboerderij en bij de Hoornsedijk. Daar woelen ze de grond open en eten ze de reuzenberenklauw inclusief wortels. We laten ze minimaal vijf jaar staan om de effectiviteit te beoordelen.”

Vier varkens liggen tegen elkaar te slapen.

Ook schapen eten reuzenberenklauw. “Een van de eilanden langs het Noord-Willemskanaal was overwoekerd door de plant. Een eigenaar van een woonboot aan dat eiland had uitgezocht dat de schapenrassen Racka en Barbados geschikt zijn voor de bestrijding van reuzenberenklauw. De schapen staan er nu bijna twee jaar en eten zoveel dat wij ze niet hoeven bij te voeren”, vertelt Lammert.

Acht schapen liggen aan de waterkant, in de achtergrond een zwarte pony.

Bramen voor de lama’s

Naast zijn werk voor het Meerschap heeft Lammert een hengstenhouderij. “Mijn Belgische trekpaarden helpen bij het grasonderhoud. Ook eten ze lisdodde en riet. De schapen en koeien wilden dat niet eten, maar de paarden vinden het lekker. In de zomer neem ik ze daarom mee naar verschillende percelen rondom het Paterswoldsemeer.”

Naast varkens, schapen en paarden zet Lammert sinds vorig jaar ook lama’s in. Lammert vertelt dat er momenteel zes lama’s aan de Hoornsedijk staan. “Daar groeit van alles: bramen, perzikkruid en berenklauw. Tot nu toe hebben de lama’s nog geen berenklauw gegeten, maar ze zijn dol op de bramen.”

De kop van een donkerbruine lama.

Zelf bijdragen aan de bestrijding

Het Meerschap Paterswolde werkt hard aan de bestrijding van invasieve exoten. Bewoners in het gebied kunnen daaraan bijdragen. “Het is goed om soorten als de grote waternavel en jakobskruiskruid uit je tuin te verwijderen. Trek wel handschoenen aan om huidirritatie te voorkomen”, benadrukt Lammert. “Daarna is het belangrijk om het tuinafval gewoon in de groene container te gooien en niet in de natuur te dumpen. Anders verspreiden de invasieve soorten zich weer rond het Paterswoldsemeer. Dat proberen we juist te voorkomen.”

Woekerwaterplant: de grote waternavel

Misschien heeft u ‘m al op het Paterswoldsemeer gespot; de grote waternavel. Deze snelgroeiende waterplant is een invasieve exoot; een waterplant die niet in ons Nederlandse water thuishoort. Grote waternavel verspreidt zich razendsnel, want natuurlijke vijanden heeft het niet. We noemen het daarom ook wel een woekerwaterplant. Ook cabomba (waterwaaier) is zo’n woekerwaterplant. Deze zit gelukkig nog niet in het Paterswoldsemeer, maar zorgt al wel voor overlast in de wijk Ter Borch.

Grote waternavel op de oever Lage Wal.

Woekerwaterplanten, weg er mee!

Woekerwaterplanten zijn niet alleen een plaag voor watersporters, zwemmers en vissers, ze verdringen ook planten en dieren die wél in ons water thuishoren. De op het Paterswoldsemeer en aangrenzende wijk Ter Borch betrokken overheden en terreinbeheerders werken daarom samen om grote waternavel en waterwaaier terug te dringen en zo tot een goed beheersbare situatie te komen. Daarbij betrekken we ook particuliere perceeleigenaren, bewoners en recreanten. We hopen dat in drie jaar tijd te bereiken. Na deze drie jaar evalueren we de aanpak en bepalen we hoe het vervolg er uit ziet.

Help mee!

We kunnen uw hulp goed gebruiken. Hoe?

  • Ziet u ergens grote waternavel of cabomba? Meld het via het formulier waterplantenoverlast.
  • Verwijder zelf kleine stekjes met wortel en al. Gooi het in de groene afvalcontainer.
  • Gooi uw aquariumplanten in de groene afvalcontainer. Niet in de sloot of in het meer!
  • Vaar om waterplanten heen en er niet doorheen.
  • Check de schroef van uw boot en verwijder plukjes grote waternavel of waterwaaier.

Meer informatie

Op de site van het Meerschap leest u meer over de samenwerking, onze aanpak, hoe u grote waternavel en cabomba herkent en hoe u deze zelf kunt verwijderen. Of download de handleiding ‘verwijderen grote waternavel en waterwaaier’.

Stapje verder in aanpak Hoornsedijk

Eerder kon u in Meer in Balans lezen over de aanstaande werkzaamheden aan de Hoornsedijk. Het wegdek van de Hoornsedijk is aan vervanging toe. Daarnaast moet de dijk op verschillende plekken versterkt worden. Gemeente Groningen en waterschap Noorderzijlvest werken daarbij samen. Het werk wordt tussen 2024 en 2027 in fasen uitgevoerd om zo de overlast te beperken en de dijk zo toegankelijk mogelijk te houden.

Voorbereidingen in volle gang

De gemeente is momenteel bezig met het opstellen van een plan van aanpak voor het wegonderhoud en start binnenkort met asfalt- en funderingsonderzoek. Het waterschap heeft inmiddels de locaties verkend die versterkt moeten worden en een voorlopig ontwerp gemaakt. Hierbij is contact gezocht met aanwonenden en perceeleigenaren van percelen waar de versterking moet gebeuren. Heeft u niets gehoord? Dan is de versterking niet nodig op/bij uw perceel.

Inloopbijeenkomst na de zomer

Na de zomer organiseren de gemeente en het waterschap een inloopbijeenkomst over de voorbereidingen voor alle belangstellenden. Daarnaast houden wij u via de nieuwsbrief Meer in Balans op de hoogte.

Waarom wordt de dijk aangepakt?

De Hoornsedijk wordt veel gebruikt, voornamelijk door fietsers en wandelaars. Het maakt zelfs onderdeel uit van het Pieterpad. De asfaltering is niet overal meer even goed. Daarom wordt het wegdek, als onderdeel van onderhoud aan wegen, vervangen. Daarnaast voorkomt de Hoornsedijk en de waterkering aan het Noord-Willemskanaal wateroverlast bij hevige neerslag. De dijk moet op een aantal plekken versterkt worden om ook in de toekomst droge voeten te garanderen. Bovendien heeft de bever zijn intrede gedaan in het Paterswoldsemeer-gebied. Bevers graven graag. Daarom wordt ook verkend hoe we de risico’s op constructieve schade aan de dijk kunnen voorkomen.

Tags:
mp logo wave
informatiebord

Meerschap Paterswolde

Veenweg 46
9752 XS Haren

050 5255381
info@meerschap-paterswolde.nl

facebook-64 youtube-64 twitter-64